Geçici İthalat Rejimi Nedir? Bilmeniz Gerekenler
Geçici ithalat rejimi, eşyanın Türkiye Gümrük Bölgesi’ne belirli bir süre için getirilmesine ve kullanım amacı tamamlandıktan sonra yeniden yurtdışına çıkarılmasına imkan tanıyan özel bir ithalat rejimi türüdür. Bu rejimde eşya serbest dolaşıma sokulmaz ve ithalat vergileri tamamen ya da kısmen alınmaksızın işlem yapılır. Rejimin hukuki dayanağını ithalat rejimi kararı ile bu karara bağlı düzenlemeler oluşturur.
Geçici ithalat mevzuatı, eşyanın Türkiye’de kalış süresi, kullanım amacı, ayniyet şartları ve geri çıkış yükümlülüklerini ayrıntılı biçimde düzenler. Bu kapsamda geçici ithalat şartları, eşyanın ekonomik dolaşıma girmemesi, ticari satışa konu edilmemesi ve belirlenen süre sonunda geri gönderilmesi esasına dayanır. Rejim fuar ve sergilerde kullanılan ürünler, test ve deneme amaçlı makineler, mesleki ekipmanlar, tamir veya bakım amacıyla getirilen eşyalar gibi geçici kullanım senaryoları için önemli bir kolaylık sağlar.
Geçici İthalat Rejimi Nasıl İşler?
Geçici ithalat rejiminin işleyişi, eşyanın Türkiye’ye girişinden çıkışına kadar gümrük idaresinin gözetimi altında yürütülür. Geçici ithalat işleyişi, eşyanın gümrüğe beyan edilmesiyle başlar ve rejim hükümlerine uygun şekilde kullanımının takip edilmesiyle devam eder. Bu aşamada eşyanın ne amaçla getirildiği, ne kadar süre Türkiye’de kalacağı ve hangi koşullarda geri çıkarılacağı açıkça beyan edilir. Geçici ithalat uygulaması, çoğu durumda teminat sistemiyle desteklenir. Alınan teminat, ithalat vergilerinin güvence altına alınmasını sağlar ve eşyanın süresi içinde yeniden ihraç edilmesiyle iade edilir. Bu sistem, hem devletin mali risklerini azaltır hem de firmalara geçici kullanım için esnek bir çözüm sunar. Rejim süresince eşyanın kullanım şekli değiştirilemez ve mevzuata aykırı bir kullanım serbest dolaşıma giriş sayılabilecek ciddi yaptırımlar doğurabilir.
Geçici ithalat ile serbest dolaşıma giriş, gümrük mevzuatı açısından tamamen farklı amaçlara ve sonuçlara sahip iki ayrı ithalat rejimi uygulamasıdır. Bu iki rejim arasındaki temel fark, eşyanın Türkiye’de kalıcılığı ve ithalat vergilerine tabi tutulma durumudur. Geçici ithalat rejiminde eşya, belirli bir süre için ve geri çıkarılmak şartıyla ülkeye sokulurken; serbest dolaşıma girişte eşya kalıcı olarak ithal edilir ve iç piyasada serbestçe kullanılabilir.
Geçici ithalat, eşyanın ticari dolaşıma girmesini engelleyen, süreye ve amaca bağlı bir rejimdir. Bu rejimde ithalat vergileri tamamen ya da kısmen alınmaz; çoğu zaman teminat altına alınır. Buna karşılık serbest dolaşıma giriş, eşyanın tüm ithalat vergileri, mali yükümlülükleri ve ticaret politikası önlemleri yerine getirilerek kalıcı şekilde Türkiye ekonomisine dahil edilmesini ifade eder. Bu nedenle iki rejim arasındaki hukuki ve mali yükümlülükler önemli ölçüde farklılık gösterir.
Temel farklar şu şekilde özetlenebilir:
- Kalış süresi açısından: Geçici ithalatta eşya belirli bir süre için ülkeye alınır ve süresi sonunda yeniden ihraç edilmesi zorunludur. Serbest dolaşıma girişte ise süre kısıtı yoktur ve eşya kalıcıdır.
- Vergilendirme açısından: Geçici ithalat uygulamasında ithalat vergileri alınmaz veya teminat karşılığı ertelenir. Serbest dolaşıma girişte tüm gümrük vergileri, KDV ve varsa ek mali yükümlülükler ödenir.
- Kullanım amacı açısından: Geçici ithalat, fuar, sergi, test, proje, tamir veya mesleki kullanım gibi sınırlı amaçlara yöneliktir. Serbest dolaşıma girişte eşya satışa sunulabilir, üretimde kullanılabilir veya ticari faaliyete konu edilebilir.
- Hukuki statü açısından: Geçici ithal edilen eşya serbest dolaşımda sayılmaz ve gümrük gözetimi altındadır. Serbest dolaşıma giren eşya ise iç piyasada yerli eşya statüsü kazanır.
- Yaptırım ve risk açısından: Geçici ithalat süresinin aşılması veya şartlara aykırı kullanım, ciddi cezalar ve geriye dönük vergi tahakkukları doğurur. Serbest dolaşıma girişte ise mevzuata uygun ithalat sonrası böyle bir geri çıkış yükümlülüğü bulunmaz.
Bu farklar göz önünde bulundurulduğunda, hangi rejimin seçileceği; eşyanın kullanım süresi, ticari amacı ve maliyet planlamasına göre belirlenmelidir. Yanlış rejim tercihi, hem mali kayıplara hem de gümrük mevzuatı açısından ciddi yaptırımlara yol açabileceğinden, geçici ithalat ile serbest dolaşıma giriş arasındaki ayrımın doğru yapılması büyük önem taşır.
Geçici İthalat İzni Nasıl Alınır?
Geçici ithalat yapılabilmesi için ilgili gümrük idaresi veya yetkili kurumlar tarafından geçici ithalat izni verilmesi gerekir. Bu izin, eşyanın niteliğine, kullanım amacına ve kalış süresine göre değerlendirilir. Özellikle teknik ekipmanlar, proje bazlı makineler veya özel amaçlı ürünlerde izin süreci daha detaylı incelemeye tabi tutulabilir. Geçici ithalat izin şartları, başvuru sahibinin yükümlülüklerini yerine getirebilecek mali ve idari yeterliliğe sahip olmasını, eşyanın mevzuata uygunluğunu ve geri çıkış taahhüdünü kapsar. İzin alındıktan sonra eşya, izin belgesinde belirtilen süre ve koşullar dahilinde kullanılabilir. Süre uzatımı talepleri ise gerekçelendirilmiş başvurularla ve geçici ithalat mevzuatı çerçevesinde değerlendirilir; her uzatma talebi otomatik olarak kabul edilmez.
Geçici İthalat Süreci ve Gerekli Belgeler
Geçici ithalat süreci, gümrük beyannamesinin tescil edilmesiyle başlar ve eşyanın yeniden ihraç edilmesiyle sona erer. Süreç boyunca eşyanın ayniyetinin korunması, beyan edilen kullanım amacına uygun hareket edilmesi ve verilen sürenin aşılmaması büyük önem taşır. Gümrük idareleri, rejim süresi boyunca eşya üzerinde denetim ve kontrol yetkisine sahiptir. Geçici ithalat için gerekli belgeler, eşyanın türüne ve kullanım amacına göre değişmekle birlikte ticari fatura, taşıma belgeleri, teminat evrakları, kullanım amacını açıklayan yazılar ve varsa özel izin belgelerini kapsar. Belgelerin eksiksiz hazırlanması ile geçici ithalat süreci sorunsuz ilerleyebilir. Eksik veya hatalı belge sunulması, rejimin ihlali sayılabilir ve eşyanın serbest dolaşıma alınması veya cezai yaptırımlarla karşılaşılması sonucunu doğurabilir.
