Konşimento (Bill of Lading) Nedir? Çeşitleri Nelerdir?

Lojistik sektöründe sıkça karşılaşılan ve uluslararası taşımacılık süreçlerinde kritik bir öneme sahip olan konşimento, malın gönderiminden varışına kadar taşınma sürecini belgeleyen resmi bir evraktır.

Bu yazımızda, konşimentonun tanımını, kullanım amacını, farklı türlerini ve lojistik operasyonlardaki işlevini kapsamlı bir şekilde ele alıyoruz.

Konşimento (Bill of Lading) Nedir?

Konşimento, Latincede bilgi, fikir anlamına gelen cognosciménto kelimesinden Türkçe’ye geçmiştir. Lojistik sektörü açısından bakıldığında ise taşıma senedi olarak bilinen konşimento, üzerinde yükleyici, alıcı, ihbar merci bilgileri başta olmak üzere söz konusu ticari işlemle ilgili her türlü bilginin yer aldığı kıymetli evraklara verilen isimdir.

Malın yüklendiği noktadan varış noktasına kadar taşınması için bir sözleşme niteliği taşıyan bu evrak, yüklemenin tamamlanmasını takiben, nakliye firması tarafından ihracatçı firmaya gönderilir.

Taşıyıcı firma tarafından, gönderen, alıcı ve taşıyıcıya verilmek üzere en az 3 asıl belge olarak düzenlenir. Aynı konşimentodan birden fazla düzenlenmesi durumunda ise her bir konşimentoya konşimento nüshası adı verilmektedir.

Konşimentoda Yer Alan Bilgiler

Bir konşimentoda genellikle aşağıdaki bilgiler bulunur:

• İhracatçının adı ve adresi
• İthalatçının adı ve adresi
• Nakliye firmasının adı ve adresi
• Gönderilen malın ağırlığı, maddi değeri ve sayısı
• Gönderilen malın yüklendiği ve varacağı limanların bilgileri
• Yükleme tarihi
• Ürün açıklaması ve paket sayısı
• Navlun ödeme bilgisi. (Navlun hakkında bilgi edinmek için navlun nedir ve nasıl hesaplanır içeriğimize göz atabilirsiniz)
• İmza ve evrak düzenleme tarihi yer almaktadır.

İthalatçı firmanın malı varış gümrüğünden çekebilmesi için mutlak suretle konşimentoya ihtiyacı vardır. Lojistik işleyiş açısından oldukça kıymetli bir evrak olarak nitelendirilebilecek olan konşimentolar, şahsa, emire ve sahibine belirtilerek düzenlenebilirler. Bir anlamda düzenlendiği kişiye göre yapılan bir

Konşimento Sınıflandırması

1. Nama Düzenlenen Konşimento

Kişi veya firma unvanının consignee kısmına işlenmiş olduğu “emre” veya “emrine” kaydı olmayan konşimento çeşitleri nama düzenlene konşimentolar olarak sınıflandırılabilirler. Malın kesin alıcısı consignee kısmında yazılı olan taraf olduğu için bu konşimentonun cirolanarak devredilmesi, bedeli alınmak suretiyle bile olsa üçüncü şahıslara verilmesi söz konusu olamaz.

2. Emre Düzenlenen Konşimento

Ciro edilebilen ve ticari olarak devir imkânı bulunan konşimento çeşitleri ise emre düzenlenen konşimentolar olarak sınıflandırılırlar. Consignee kısmına yalnızca “emre” yani “to order” yazılarak belirtilen bu konşimentolar cirolanarak devir edilebilirler. Yükleyici tarafın ¨emrine¨ şeklinde düzenlediği kabul edilen bu çeşit konşimentolarda en mühim kural yükleten taraf, yani shipper tarafından cirolanması gerekliliğidir. Bu kısım yükleyici tarafından ciro edilmez ise tahliye sırasında limanlarda gecikme yaşanabilir ve bu da ek masrafların devreye girmesine sebep olabilir.

3. Hamiline Konşimento

Uluslararası lojistik jargonunda ¨bearer bill of loading¨ olarak adlandırılan bu konşimento türü yükleticinin talep etmesi üzerine düzenlenir. Karşılıklı güven esasının ön planda olduğu bir konşimento türüdür. Örnek vermek gerekirse, aynı holdinge ait iki farklı firma arasında gerçekleşen ticaretlerde konşimento hazırlanmasına gerek görülmeyebilir. Fakat güven esasına dayalı olması sebebiyle, ticari olarak güvenlik talebinin ön planda olduğu durumlarda yine konşimento düzenlenmesi gerekebilir.

Konşimento (Bill of Lading) Çeşitleri

Denizyolu taşımacılığında kullanılan konşimentolar, taşımacılığın türüne göre farklılık göstermektedir. Bu doğrultuda, konşimentolar temel olarak iki ana grupta sınıflandırılmaktadır:

• Tarifeli Seferlerde (Liner) Kullanılan Konşimentolar
• Tarifesiz Seferlerde (Tramp) Kullanılan Konşimentolar

Her iki sefer türü için kullanılan konşimentoların formatı ve işleyişi farklılık gösterir; bu nedenle taşıma sözleşmesinin ve yükün yönetimi açısından doğru konşimento türünün seçilmesi kritik öneme sahiptir.

Tarifeli Seferlerde Kullanılan Konşimento Çeşitleri

Düzenli Hat Konşimentosu (Liner Bill of Lading)

Tarifeli sefer yapan gemilerle gerçekleştirilen mal taşımalarında kullanılır. Bu tür gemiler, belirli tarifelere göre kalkış ve varış yapar; uğrayacakları limanlar ve yanaşma saatleri önceden belirlenmiştir. Düzenli hat konşimentosu, güvenli ve planlı taşıma için tercih edilen bir belgedir.

Konteyner Konşimentosu (Container Bill of Lading)

Taşımacılığın konteyner ile yapıldığını gösteren konşimentolardır. Konteyner içindeki mallar, yükleyicinin onayı ile mühürlenir ve konşimento, yükleyicinin beyanına göre doldurulur. Belge üzerinde yükleyicinin yüklemeyi yaptığı ve saydığı bilgisi yer alır.

Kombine Taşıma Konşimentosu (Combined / Multimodal Bill of Lading)

Birden fazla taşıma modu kullanılarak yapılan taşımalar için düzenlenir. Bu belge, taşımayı gerçekleştiren firma tarafından çıkarılır ve tüm taşıma süreçlerini tek bir doküman altında birleştirir.

Tek Konşimento (Through Bill of Lading)

Deniz yoluyla taşınacak malın karayolu veya diğer taşıma modlarıyla da taşınması gerektiğinde düzenlenir. Her iki modda gerçekleştirilen taşıma, tek bir konşimento ile belgelenir.

Freight Forwarder Konşimentosu

Freight forwarder (nakliye acentesi) firması tarafından kendi matbu formuna basılan ve kendi taşıma sözleşmesi koşullarını içeren konşimentodur.

Tanker Konşimentosu

Ham petrol, akaryakıt veya kimyasal maddelerin tankerlerle taşınması sırasında düzenlenir. Taşınan malın cinsine ve özelliklerine göre özel ibareler ve koşullar içerir.

Tarifesiz (Tramp) Seferlerde Kullanılan Konşimento Çeşitleri

Tesellüm Konşimentosu (Received Bill of Lading)

Malın gemiye yüklenmek üzere teslim alındığını belgeleyen konşimentodur. Geçerli olabilmesi için gemi işletmecisi veya acentesi tarafından yükleme tarihi eklenmeli ve imzalanmalıdır. Bu belge, yükleme konşimentosuna dönüştürülebilir.

Yükleme Konşimentosu (Shipped Bill of Lading)

Yükün hangi gemiye ve ne zaman yüklendiğini gösteren konşimentodur. Bu belge ile taşımacılık süreci resmen başlar ve malın taşıma sorumluluğu belgelenmiş olur.

Konşimento Hazırlama

Konşimento hazırlama süreci, lojistik operasyonlarında kritik öneme sahiptir. Belgenin eksiksiz ve doğru bilgilerle doldurulması, malın güvenli ve sorunsuz bir şekilde taşınabilmesi için şarttır.

Konşimento hazırlamak için genellikle taşıma hizmetini sağlayacak nakliye firmasının kendi konşimento formu kullanılır. Form üzerinde yer alan tüm bilgilerin doğru ve eksiksiz şekilde girilmesiyle belge, basılmaya ve resmi işlemlerde kullanılmaya hazır hale gelir. Bu yöntemi tercih etmeyenler, nakliye firmasıyla iletişime geçerek konşimentonun hazırlanması konusunda profesyonel destek alabilirler.

İnternette bulunan konşimento örnekleri, belge formatını anlamak için yol gösterici olabilir. Ancak esas olan, konşimentonun doğru ve eksiksiz şekilde doldurulmasıdır; formatın kendisi ikinci plandadır.